2. Tin tức - sự kiện
  3. Những bệnh truyền nhiễm do muỗi gây ra do mang virus, ký sinh trùng và vi khuẩn

Những bệnh truyền nhiễm do muỗi gây ra do mang virus, ký sinh trùng và vi khuẩn

Muỗi là trung gian truyền nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người. Tùy theo loài muỗi (Aedes, Anopheles, Culex…), chúng có thể truyền các tác nhân gây bệnh khác nhau (virus, ký sinh trùng, vi khuẩn).

I. Những bệnh do muỗi đốt gây ra cho người


1. Do muỗi Aedes aegypti, Aedes albopictus (muỗi vằn)

  • Sốt xuất huyết Dengue: do virus Dengue gây ra, triệu chứng sốt cao, đau đầu, đau cơ khớp, có thể xuất huyết nguy hiểm.
  • Zika: gây sốt nhẹ, phát ban, đau khớp; đặc biệt nguy hiểm cho thai phụ vì có thể gây dị tật đầu nhỏ (microcephaly) ở thai nhi.
  • Chikungunya: gây sốt cao đột ngột, đau khớp nặng, phát ban, nhưng ít gây tử vong.
  • Sốt vàng da (Yellow fever): phổ biến ở châu Phi, Nam Mỹ; có thể gây tổn thương gan, vàng da, xuất huyết, tử vong cao.


2. Do muỗi Anopheles

  • Sốt rét (Malaria): do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, biểu hiện sốt theo cơn, rét run, thiếu máu, có thể biến chứng não, suy đa tạng.


3. Do muỗi Culex

  • Viêm não Nhật Bản (Japanese Encephalitis): do virus viêm não Nhật Bản, gây viêm não nặng, co giật, hôn mê, tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh.
  • Bệnh giun chỉ bạch huyết (Filariasis): do giun ký sinh (Wuchereria bancrofti), gây phù to chi, phù voi.


4. Một số bệnh khác liên quan đến muỗi

  • West Nile virus: chủ yếu ở châu Phi, châu Mỹ, có thể gây sốt, viêm não, viêm màng não.
  • Mayaro virus: ở Nam Mỹ, triệu chứng giống Chikungunya.
  • Rift Valley fever: ở châu Phi, lây từ động vật sang người qua muỗi, có thể gây viêm gan, xuất huyết.


5. Biện pháp phòng tránh chung

  • Diệt loăng quăng (bọ gậy), loại bỏ nơi muỗi sinh sản.
  • Ngủ màn, dùng màn tẩm hóa chất, vợt muỗi.
  • Sử dụng thuốc xua muỗi, nhang muỗi, máy đuổi muỗi.
  • Tiêm vaccine (nếu có: sốt vàng da, viêm não Nhật Bản, sốt xuất huyết Dengue ở một số quốc gia).


II. Những loại Vaccine có trên thị trường


1. Sốt vàng da (Yellow fever)

  • Vaccine: Yellow Fever Vaccine (17D strain)
  • Hiệu quả: bảo vệ trên 90%, miễn dịch kéo dài nhiều năm, thậm chí cả đời sau một mũi.
  • Vùng áp dụng: Bắt buộc khi đi đến các nước châu Phi và Nam Mỹ có dịch lưu hành.


2. Viêm não Nhật Bản (Japanese Encephalitis – JE)

  • Vaccine: có nhiều loại (SA 14-14-2 bất hoạt, hoặc sống giảm độc lực).
  • Lịch tiêm: thường tiêm cho trẻ em từ 12 tháng tuổi, 2–3 liều.
  • Hiệu quả: phòng ngừa 90–95%.
  • Việt Nam: đã đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng.


3. Sốt xuất huyết Dengue

  • Vaccine Dengvaxia (CYD-TDV): do Sanofi sản xuất (được WHO chấp thuận, nhưng chỉ dùng cho người từng nhiễm Dengue trước đó, độ tuổi 9–45).
  • Vaccine Qdenga (TAK-003): do Takeda sản xuất (được phê duyệt ở EU, Anh, Brazil, Indonesia…).
    • Kết Luận: Qdenga (TAK-003) được phát triển tại Nhật Bản bởi Takeda, và có hiệu quả phòng bệnh Dengue từ khoảng 60 % trở lên, đặc biệt rất hiệu quả trong việc phòng nhập viện (hơn 80 %).
  • Tại Việt Nam: Qdenga đã được cấp phép lưu hành (2023), đang triển khai dần.


4. Sốt rét (Malaria)

  • Vaccine RTS,S/AS01 (Mosquirix): vaccine đầu tiên phòng Plasmodium falciparum (sốt rét ác tính), đã được WHO khuyến nghị triển khai ở châu Phi.
  • Vaccine R21/Matrix-M: vaccine mới, hiệu quả cao hơn, được WHO khuyến nghị (2023).
  • Tại Việt Nam: Chưa phổ biến (chủ yếu dùng ở châu Phi).


5. Các bệnh Hiện chưa có vaccine

  • Zika
  • Chikungunya
  • West Nile virus
  • Bệnh giun chỉ bạch huyết (filariasis)
     

Tin tức khác

Tìm kiếm

Tin mới nhất

HashTag

0985.36.88.33

0985.36.88.33